Website Chuẩn SEO Vẫn Tụt Hạng Vì Bỏ Quên Tốc Độ Di Động
Chúng tôi gặp khá nhiều trường hợp website chuẩn SEO đầy đủ, mà thứ hạng trên điện thoại vẫn tụt dần đều. Khách hàng làm rất bài bản: chuẩn cấu trúc, có sitemap, có schema, nội dung tối ưu từ khóa kỹ lưỡng. Kiểm tra sâu hơn mới thấy nguyên nhân nằm ở tốc độ tải trên mobile, không phải nội dung hay cấu trúc.
Google giờ dùng phiên bản di động của trang để đánh giá thứ hạng, không phải bản desktop nữa. Nói dễ hiểu, Google ghé thăm website bằng con mắt của một chiếc điện thoại. Nó đo tốc độ tải, đo độ ổn định khi cuộn trang. Nó cũng đo luôn thời gian hiển thị nội dung chính lên màn hình. Bản mobile mà nặng nề, chậm chạp, thứ hạng bị ảnh hưởng ngay, dù bản desktop có mượt cỡ nào.
Nhiều đơn vị tối ưu rất kỹ cho desktop, rồi mặc định mobile cũng chạy tốt như vậy. Hai môi trường này khác nhau khá nhiều. Mạng di động thường chậm hơn wifi ở văn phòng hay ở nhà. Chip xử lý trên điện thoại tầm trung cũng yếu hơn máy tính bàn khá nhiều. Một trang tải mượt trên desktop có thể ì ạch cả chục giây trên một chiếc điện thoại đời cũ.
Cách tự kiểm tra nhanh nhất không cần công cụ gì cao siêu. Cầm điện thoại của chính mình, tắt wifi, dùng mạng 4G bình thường rồi mở thử trang chủ. Nếu phải chờ quá ba giây mới thấy nội dung, khả năng cao khách hàng thật cũng đang bỏ đi ở đúng khoảnh khắc đó. Chúng tôi hay khuyên khách hàng làm phép thử này trước tiên, trước khi đụng vào công cụ đo chuyên sâu.
Ảnh Nặng Và Mã Nguồn Cồng Kềnh — Thủ Phạm Quen Mặt
Phần lớn các ca chúng tôi từng xử lý, thủ phạm nằm ở hai chỗ quen thuộc: ảnh và mã nguồn.
Ảnh Gốc Quá Nặng Cho Một Cái Màn Hình Nhỏ
Chủ website hay tải ảnh thẳng từ máy ảnh hoặc điện thoại lên, không qua xử lý gì thêm. Kích thước gốc ba đến bốn MB một tấm là chuyện bình thường. Trong khi đó, màn hình điện thoại chỉ cần ảnh vài trăm KB là đã đủ nét căng. Phần dung lượng dư ra chỉ kéo dài thời gian tải. Người dùng thấy ảnh mờ mờ rồi mới rõ dần.
Nén ảnh, nói đơn giản, là giảm dung lượng file mà mắt thường khó nhận ra khác biệt. Định dạng WebP làm việc này tốt hơn JPEG cũ khá nhiều. Cùng một tấm ảnh, bản WebP có thể nhẹ hơn ba đến năm chục phần trăm. Công cụ miễn phí như Squoosh hay TinyPNG giúp nén hàng loạt chỉ trong vài phút, không cần biết code.
Sai lầm hay gặp nhất ở bước này: nén ảnh xong rồi để nguyên tên file cũ, upload đè lên. Trình duyệt của một số người dùng vẫn giữ bản ảnh nặng trong bộ nhớ đệm, nên tưởng đã sửa mà đo lại vẫn chậm. Cách xử lý đơn giản: đổi tên file mới, hoặc xoá cache ở cả hosting lẫn plugin cache. Đo lại sau vài phút là biết ngay.
Mỗi Plugin Thêm Vào Là Thêm Một Lớp Tải
Vấn đề thứ hai ít người để ý hơn: mã nguồn cồng kềnh. Một website WordPress cài hai mấy đến ba mươi plugin không phải chuyện hiếm. Mỗi plugin tự động nhét thêm vài file CSS, vài file JavaScript vào trang, dù có dùng đến hay không. Trình duyệt trên điện thoại phải tải hết đống file đó trước khi vẽ được nội dung lên màn hình.
- Plugin popup, chat, slideshow vẫn chạy nền dù trang không thật sự cần đến
- File CSS và JavaScript chưa được nén gọn, vẫn giữ nguyên khoảng trắng với ghi chú của lập trình viên
- Font chữ tải từ nhiều nguồn ngoài cùng lúc, mỗi nguồn mất thêm một nhịp kết nối
Mã nguồn nặng không chỉ làm người dùng chờ lâu hơn. Nó còn khiến quá trình thu thập dữ liệu của Google chậm theo. Có lúc đây chính là một phần lý do đằng sau việc Google mất nhiều ngày mới index xong một trang mới.
Đo Tốc Độ Đúng Cách Rồi Xử Lý Theo Mức Độ Ảnh Hưởng
Đo Trước Khi Sửa, Đừng Đoán Mò
Trước khi sửa bất cứ thứ gì, chúng tôi luôn đo tốc độ bằng công cụ PageSpeed Insights của Google. Công cụ này miễn phí, chỉ cần dán link trang cần kiểm tra vào ô tìm kiếm. Kết quả trả về điểm số cho cả bản desktop lẫn bản mobile, kèm danh sách lỗi cụ thể.
Chỉ số đáng quan tâm nhất là LCP. Đây là viết tắt của thời gian hiển thị phần nội dung lớn nhất trên màn hình. Thường đó là ảnh banner hoặc dòng tiêu đề đầu trang. Dưới hai phẩy năm giây được xem là tốt. Trên bốn giây, Google xem là chậm. Thứ hạng vì thế cũng bị kéo xuống theo.
Một sai lầm khá phổ biến là chỉ đo một lần rồi kết luận luôn. Tốc độ mạng lúc đo có thể may mắn nhanh hơn bình thường, hoặc máy chủ đang ít người truy cập. Chúng tôi thường đo ba đến năm lần, vào các khung giờ khác nhau trong ngày. Sau đó lấy số ở giữa làm chuẩn, thay vì tin vào một lần đo duy nhất.
Sửa Cái Ảnh Hưởng Lớn Nhất Trước Tiên
Có lần đội ngũ chúng tôi tiếp nhận một site bán nội thất. Khách phàn nàn traffic mobile tụt hơn nửa trong hai tháng. Đo thử thì LCP hơn sáu giây, dung lượng trang gần mười hai MB. Việc đầu tiên không phải đổi hosting hay đổi theme. Chúng tôi nén lại toàn bộ ảnh sản phẩm và tắt bốn plugin không dùng đến. Chỉ riêng bước đó, LCP giảm còn hơn ba giây. Thứ hạng một vài từ khóa nhích lên trong khoảng ba tuần sau đó. Bài học rút ra khá rõ: sửa đúng thứ ảnh hưởng lớn nhất trước, đừng dàn trải làm hết mọi thứ cùng một lúc.
Nguyên tắc ưu tiên khá đơn giản. Xử lý ảnh trước, vì đây thường là phần chiếm nhiều dung lượng trang nhất. Tiếp đến mới gọn lại mã nguồn, tắt bớt plugin thừa, nén CSS và JS. Cuối cùng mới tính đến chuyện đổi gói hosting hay dùng thêm CDN. Nhiều đơn vị làm ngược lại, đổ tiền nâng cấp hosting trước tiên. Kết quả là tốn kém mà tốc độ cải thiện chẳng bao nhiêu. Gốc rễ vấn đề nằm ở ảnh và mã nguồn, chứ không nằm ở máy chủ. Đây cũng là kiểu sai lầm khiến không ít website bị tụt hạng trên Google dù đã chi khá nhiều tiền cho hạ tầng.
Khi Nào Nên Làm Lại Thay Vì Vá Từng Lỗi
Có những trường hợp website đã quá cũ, mã nguồn chắp vá qua nhiều đời quản trị viên. Sửa tới đâu lại phát sinh lỗi tới đó. Lúc này, vá từng lỗi nhỏ không còn hiệu quả bằng việc làm lại từ nền tảng. Chúng tôi từng gợi ý vài khách hàng tìm đến dịch vụ thiết kế website bán hàng chuẩn SEO ngay từ đầu. Tốc độ và cấu trúc chuẩn được dựng sẵn ngay từ móng, đỡ phải chắp vá dần về sau.
Ưu Tiên Đúng Thứ Tự, Website Giữ Được Thứ Hạng Lâu Dài
Tốc độ mobile không phải thứ sửa một lần rồi xong. Ảnh mới, plugin mới, nội dung mới thêm vào mỗi tuần đều có thể kéo tốc độ chậm dần trở lại. Chúng tôi khuyên nên đo lại bằng PageSpeed Insights mỗi tháng một lần. Coi đó như việc khám sức khỏe định kỳ cho website, chứ không phải việc làm một lần cho xong chuyện.
Nếu đang phân vân không biết bắt đầu từ đâu, cứ theo đúng thứ tự đã nói ở trên. Nén ảnh trước, dọn mã nguồn sau, rồi mới tính đến hạ tầng. Muốn hiểu rõ hơn nền tảng của một website chuẩn SEO là gì, bạn có thể đọc thêm. Bài đó giúp nắm bức tranh tổng thể trước khi bắt tay sửa từng phần nhỏ. Một trang chuẩn SEO nhưng chậm trên tay người dùng vẫn là trang chưa hoàn thiện, dù báo cáo kỹ thuật đẹp đến đâu.
