Vì sao startup công nghệ ở TP HCM hay lúng túng khi gọi vốn
Nhiều startup công nghệ chỉ tìm đến dịch vụ làm báo cáo tài chính tại TP HCM sau khi đã bị từ chối. Lý do thường gặp nhất là sổ sách không rõ ràng. Chúng tôi từng gặp một bạn founder làm ứng dụng quản lý kho cho tiệm tạp hóa. Sản phẩm chạy tốt, người dùng thật đã có vài nghìn tài khoản. Nhưng khi quỹ đầu tư hỏi báo cáo tài chính ba năm gần nhất, bạn ấy lúng túng. Thứ duy nhất đưa ra được chỉ là một file Excel ghi chép rời rạc.
Đây không phải trường hợp cá biệt. Đa số các bạn trẻ khởi nghiệp công nghệ dồn gần như toàn bộ sức lực cho sản phẩm. Điều đó dễ hiểu, vì sản phẩm chính là linh hồn của một công ty công nghệ. Nhưng phần “xương sống” tài chính lại thường bị bỏ quên, hoặc chỉ được làm cho có, đủ để đóng thuế đúng hạn.
Sổ sách sơ sài khiến nhà đầu tư mất niềm tin ngay từ vòng đầu
Chúng tôi từng chứng kiến một startup về AI khá tiềm năng. Họ đã có hợp đồng với vài doanh nghiệp vừa và nhỏ. Khi nhà đầu tư yêu cầu số liệu tài chính có hệ thống, đội ngũ sáng lập lại loay hoay. Không ai biết nên bắt đầu từ đâu. Có phần mềm kế toán đấy. Nhưng không ai biết xuất báo cáo sao cho đúng chuẩn để trình bày trước quỹ đầu tư.
Kết quả là buổi gặp gỡ vốn đáng lẽ suôn sẻ lại biến thành buổi giải trình vòng vo. Nhà đầu tư không có đủ cơ sở để ra quyết định, và cơ hội cứ thế trôi qua.
Báo cáo tài chính minh bạch nói lên điều gì với nhà đầu tư
Với người rót vốn, báo cáo tài chính (BCTC) không đơn thuần là một tập giấy tờ. Nó là câu chuyện kể lại toàn bộ hành trình tài chính của doanh nghiệp. Từ lúc thành lập, đến thời điểm hiện tại. Câu chuyện đó cần mạch lạc, để bất kỳ ai đọc qua cũng hình dung được bức tranh tổng thể.
Ba bản báo cáo mà nhà đầu tư luôn soi kỹ
Bảng cân đối kế toán cho biết doanh nghiệp đang sở hữu tài sản gì, nợ nần ra sao. Nó cũng cho thấy cấu trúc vốn có lành mạnh hay không. Báo cáo kết quả kinh doanh thể hiện biên lợi nhuận gộp và lợi nhuận ròng. Từ đó biết công ty có thực sự sinh lời, hay đang đốt tiền. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ giúp nhà đầu tư nhìn ra khả năng tự chủ tiền mặt. Nó cũng giúp tránh bị đánh lừa bởi thứ mà dân tài chính hay gọi là “lợi nhuận ảo”.
Ba bản báo cáo này khi được lập đúng chuẩn mực kế toán Việt Nam, và trình bày rõ ràng, sẽ giúp ích rất nhiều. Nhà đầu tư có thể ra quyết định nhanh hơn. Họ không phải mất thời gian dò từng dòng số liệu để đoán ý bạn muốn nói gì.
Uy tín tài chính đi cùng uy tín thương hiệu trên mọi mặt trận
Chúng tôi hay ví von thế này: một startup muốn gây ấn tượng tốt, cần chỉn chu ở nhiều khía cạnh cùng lúc. Không chỉ riêng tài chính. Một website chuẩn SEO cho startup giúp tạo ấn tượng tốt ngay từ lần ghé thăm đầu tiên. Điều đó áp dụng cho cả khách hàng lẫn nhà đầu tư. Báo cáo tài chính rõ ràng cũng đóng vai trò tương tự. Nó là lời khẳng định rằng đội ngũ sáng lập biết rõ mình đang làm gì.
Nhà đầu tư thường đánh giá một doanh nghiệp qua nhiều lớp thông tin cùng lúc. Sản phẩm tốt, đội ngũ giỏi, thị trường tiềm năng là chưa đủ. Nếu phần quản trị nội bộ, đặc biệt là tài chính, còn lỏng lẻo, niềm tin vẫn khó trọn vẹn.
Cái giá phải trả khi báo cáo tài chính thiếu minh bạch
Có một điều chúng tôi từng chứng kiến nhiều lần. Doanh nghiệp làm ăn tốt thật, dòng tiền ổn định. Nhưng vì trình bày báo cáo tài chính lộn xộn, nhà đầu tư lại hiểu nhầm. Họ tưởng tình hình kinh doanh đang xấu đi. Họ không có đủ cơ sở để tin, nên chọn cách an toàn là bỏ qua deal đó.
Một trường hợp khác mà chúng tôi nhớ mãi là một công ty làm phần mềm quản lý nhân sự. Khách hàng của họ là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Sản phẩm ổn, khách hàng trung thành, doanh thu tăng đều mỗi quý. Nhưng số liệu tài chính của họ lại nằm rải rác ở ba nơi khác nhau. Một phần trong phần mềm kế toán, một phần trong file cá nhân của kế toán viên cũ đã nghỉ việc. Phần còn lại chỉ có trong đầu của người sáng lập. Vòng gọi vốn Series A của họ kéo dài gần gấp đôi thời gian dự kiến. Lý do chỉ vì mất quá nhiều thời gian đối chiếu và giải trình số liệu.
Chuyện này không chỉ ảnh hưởng tới một vòng gọi vốn. Nhà đầu tư trong giới startup công nghệ ở TP HCM thường quen biết nhau. Một câu chuyện về báo cáo tài chính thiếu minh bạch, dù không ai nói ra, vẫn có thể lan xa. Nó có thể tới tai các quỹ khác trước khi bạn kịp gọi vốn vòng sau.
Vì sao nên tìm dịch vụ làm báo cáo tài chính tại TP HCM thay vì tự làm
Nếu startup của bạn chưa có đội ngũ tài chính nội bộ đủ mạnh, chúng tôi có một gợi ý. Đó là tìm đến các đơn vị cung cấp dịch vụ làm báo cáo tài chính chuyên nghiệp. Đây là khoản đầu tư nhỏ so với những gì bạn có thể mất nếu bỏ lỡ một vòng gọi vốn.
Các đơn vị này thường có đội ngũ kế toán, kiểm toán viên nắm vững chuẩn mực kế toán Việt Nam. Họ cũng có kinh nghiệm làm việc với nhiều loại hình doanh nghiệp khác nhau. Họ biết cách thu thập, đối chiếu và trình bày số liệu sao cho chính xác. Đồng thời vẫn dễ hiểu với người đọc không chuyên về tài chính.
- Rà soát và hoàn thiện lại toàn bộ sổ sách kế toán, kể cả những phần đang bị ghi chép rời rạc.
- Lập báo cáo tài chính đúng quy định pháp luật, đảm bảo tính pháp lý khi cần trình cho ngân hàng hoặc quỹ đầu tư.
- Đồng hành giải trình số liệu trong quá trình nhà đầu tư thẩm định (due diligence), một giai đoạn thường khiến founder đuối sức nhất.
Thời gian là thứ startup không có nhiều để phung phí. Mỗi giờ bạn ngồi mày mò làm báo cáo tài chính là một giờ mất đi. Đó là thời gian lẽ ra nên dành cho sản phẩm hay khách hàng. Nhìn ở góc độ đầu tư, việc thuê ngoài phần việc này cũng đáng để cân nhắc kỹ. Cách tiếp cận cũng tương tự khi bạn tính toán ROI trước khi đầu tư vào hạ tầng công nghệ. Bỏ ra bao nhiêu, và đổi lại được gì, luôn là câu hỏi cần trả lời trước.
Một số công ty công nghệ mà chúng tôi từng làm việc cùng còn đi xa hơn. Họ dùng khoản thời gian tiết kiệm được để đầu tư ngược lại. Cụ thể là tích hợp AI vào tech stack nhằm tối ưu chi phí vận hành. Thay vì phải tuyển thêm một kế toán trưởng full-time ngay từ giai đoạn còn quá sớm, họ chọn cách linh hoạt hơn.
Kinh nghiệm chọn đơn vị cung cấp dịch vụ báo cáo tài chính uy tín
Thị trường TP HCM không thiếu đơn vị làm dịch vụ kế toán, kiểm toán. Tuy vậy, không nhiều đơn vị thực sự quen với đặc thù của startup công nghệ. Mô hình doanh thu và cấu trúc chi phí của nhóm này khác hẳn doanh nghiệp truyền thống.
Trước tiên, hãy hỏi họ đã từng làm việc với bao nhiêu startup, ở lĩnh vực nào. Kinh nghiệm thực chiến với đúng loại hình doanh nghiệp của bạn quan trọng hơn nhiều. So với một bảng giá đẹp, điều đó đáng giá hơn nhiều.
Kế đến, đừng ngại hỏi thẳng về đội ngũ trực tiếp phụ trách hồ sơ của bạn. Người lập báo cáo có chứng chỉ hành nghề không, có am hiểu quy định thuế hiện hành không. Cuối cùng, một đơn vị tốt sẽ không chỉ giao báo cáo rồi thôi. Họ sẵn sàng ngồi lại cùng bạn để giải thích từng con số. Thậm chí tập dượt cùng bạn trước buổi gặp nhà đầu tư.
Một dấu hiệu đáng lo là khi đơn vị dịch vụ báo giá quá thấp so với mặt bằng chung. Nhất là khi họ không giải thích rõ đã cắt giảm phần nào. Báo cáo tài chính không phải chỗ để tiết kiệm vài trăm nghìn đồng. Đánh đổi bằng rủi ro sai sót khi trình bày trước nhà đầu tư sẽ đắt hơn nhiều.
Những câu hỏi chúng tôi hay nhận được
Khi nào nên bắt đầu thuê dịch vụ làm báo cáo tài chính?
Càng sớm càng tốt, ngay khi doanh nghiệp bắt đầu có giao dịch phức tạp hơn một chút. Đừng đợi đến lúc có nhà đầu tư ngỏ ý rồi mới cuống cuồng đi tìm. Báo cáo tài chính cần một quá trình ghi chép liên tục. Không thể làm gấp trong vài ngày mà vẫn đảm bảo chất lượng.
Chi phí dịch vụ báo cáo tài chính ở TP HCM khoảng bao nhiêu?
Mức phí phụ thuộc vào quy mô doanh nghiệp và số lượng giao dịch. Độ phức tạp của mô hình kinh doanh cũng ảnh hưởng không nhỏ. Startup nhỏ có thể chỉ tốn vài triệu đồng mỗi quý. Doanh nghiệp lớn hơn có thể trả đến vài chục triệu mỗi năm. Cách chính xác nhất vẫn là liên hệ trực tiếp để được báo giá theo đúng tình hình của bạn.
Dịch vụ này có giúp tối ưu nghĩa vụ thuế không?
Một phần việc của các đơn vị làm báo cáo tài chính chuyên nghiệp là tư vấn hạch toán. Đảm bảo mọi khoản chi được ghi nhận đúng quy định. Nhờ đó, chi phí hợp lệ được ghi nhận đầy đủ. Điều này gián tiếp giúp doanh nghiệp tối ưu nghĩa vụ thuế trong khuôn khổ pháp luật. Nhưng mục tiêu chính vẫn luôn là một bộ báo cáo chính xác và minh bạch, chứ không phải “lách” số liệu.
Dù startup của bạn mới thành lập vài tháng, hay đã qua vài vòng gọi vốn, một điều vẫn đúng. Nền tảng tài chính rõ ràng luôn đáng để đầu tư sớm. Chúng tôi tin những con số minh bạch mang lại nhiều hơn một khoản đầu tư thành công. Chúng giúp chính đội ngũ sáng lập nhìn rõ sức khỏe thật của doanh nghiệp mình. Từ đó, mọi quyết định đều được đưa ra đúng lúc hơn.
